[ تعليقاتى چند بر رساله اتحاد عاقل به معقول ] بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه رب العالمين تعليقاتى چند بر رساله اتحاد عاقل به معقول تأليف حضرت استاد آية اللّه رفيعى ( قدّس سرّه ) به قلم اين بنده حسن حسن‌زاده آملى : قوله ( قدّس سرّه ) : « اين مطلب كه اتحاد عاقل به معقول است » جناب استاد ( روحى له الفداء ) در اين رساله گرانقدر ، اتحاد عاقل به معقول را به برهان تضايف بين نفس ناطقهء عاقله و صورت معقوله مبرهن فرموده است . و در آخر اين رساله آنجا كه گفته است : « پس مدرك و مدرك و ادراك يكى است » اشارت فرمود كه همين برهان در اتحاد حاسّ به محسوس و متخيّل به متخيّل و واهمه به متوهّم نيز جارى است كه اتحاد مدرك به مدرك است مطلقا ، اعم از اينكه مدرك عقل باشد يا غير آن ، و مدرك معقول باشد يا غير آن . بدان كه صدر المتألهين در اتحاد مدرك به مدرك از راه تضايف ، فقط در صورت معقوله پيش آمده است و در كتابهاى خود تصريح فرموده است كه اين برهان تضايف در ساير ادراكات نيز جارى است چنان كه در مشاعر فرموده است : « و هذا البرهان جار في سائر « ادراكات الوهميّة و الخياليّة و الحسيّة . . . » . « 1 » و در فصل هفتم طرف اول مرحله دهم اسفار فرمود : « الصورة المعقولة من الشيء المجردة عن

--> ( 1 ) - مشاعر ، ص 81 ، چاپ سنگى .